Είναι ένα μικρό παράδοξο που έχουμε ζήσει σχεδόν όλοι. Τον χειμώνα, ο θερμοστάτης στο σαλόνι δείχνει 20 βαθμούς Κελσίου.
Τα παράθυρα είναι κλειστά, κι όμως αισθανόμαστε μια ανεξήγητη ψύχρα.
Φοράμε ζακέτα, σκεπαζόμαστε με μια κουβέρτα ή ανεβάζουμε τη θέρμανση έναν ακόμη βαθμό. Το καλοκαίρι, αντίθετα, οι ίδιοι 20 βαθμοί από το κλιματιστικό μπορεί να μας φαίνονται ακόμη και υπερβολικά δροσεροί.
Πώς γίνεται, λοιπόν, η ίδια θερμοκρασία να μη μας προσφέρει την ίδια αίσθηση άνεσης;
Η απάντηση είναι ότι το σώμα μας δεν αισθάνεται απλώς τη θερμοκρασία του αέρα. Αισθάνεται το πόσο γρήγορα χάνει ή αποκτά θερμότητα από το περιβάλλον.
Και αυτή είναι μια πολύ σημαντική διαφορά.
Το μυστικό βρίσκεται στους τοίχους
Ο σημαντικότερος λόγος είναι κάτι που δεν εμφανίζεται συνήθως στην οθόνη του θερμοστάτη: η θερμοκρασία των επιφανειών γύρω μας.
Τον χειμώνα, ακόμη κι αν ο αέρας του δωματίου έχει φτάσει τους 20°C, οι εξωτερικοί τοίχοι, τα παράθυρα και ορισμένες άλλες επιφάνειες μπορεί να παραμένουν αρκετά πιο κρύα. Το σώμα μας ανταλλάσσει συνεχώς θερμότητα με αυτές τις επιφάνειες μέσω θερμικής ακτινοβολίας.
Όταν βρισκόμαστε κοντά σε έναν κρύο τοίχο ή σε ένα μεγάλο παράθυρο, μπορούμε να χάνουμε περισσότερη θερμότητα προς το περιβάλλον, ακόμη κι αν ο αέρας γύρω μας έχει τη θερμοκρασία που επιθυμούμε.
Αυτό εξηγεί γιατί μπορεί να κρυώνουμε στον καναπέ δίπλα στο παράθυρο, ενώ αισθανόμαστε πιο άνετα σε άλλο σημείο του ίδιου δωματίου.
Το καλοκαίρι, οι τοίχοι και οι υπόλοιπες επιφάνειες είναι συχνά θερμότεροι. Έτσι, ακόμη κι όταν ο αέρας βρίσκεται στους ίδιους 20 βαθμούς, η συνολική ανταλλαγή θερμότητας με το περιβάλλον μπορεί να είναι διαφορετική.
Φοράμε ζακέτα, σκεπαζόμαστε με μια κουβέρτα ή ανεβάζουμε τη θέρμανση έναν ακόμη βαθμό. Το καλοκαίρι, αντίθετα, οι ίδιοι 20 βαθμοί από το κλιματιστικό μπορεί να μας φαίνονται ακόμη και υπερβολικά δροσεροί.
Πώς γίνεται, λοιπόν, η ίδια θερμοκρασία να μη μας προσφέρει την ίδια αίσθηση άνεσης;
Η απάντηση είναι ότι το σώμα μας δεν αισθάνεται απλώς τη θερμοκρασία του αέρα. Αισθάνεται το πόσο γρήγορα χάνει ή αποκτά θερμότητα από το περιβάλλον.
Και αυτή είναι μια πολύ σημαντική διαφορά.
Το μυστικό βρίσκεται στους τοίχους
Ο σημαντικότερος λόγος είναι κάτι που δεν εμφανίζεται συνήθως στην οθόνη του θερμοστάτη: η θερμοκρασία των επιφανειών γύρω μας.
Τον χειμώνα, ακόμη κι αν ο αέρας του δωματίου έχει φτάσει τους 20°C, οι εξωτερικοί τοίχοι, τα παράθυρα και ορισμένες άλλες επιφάνειες μπορεί να παραμένουν αρκετά πιο κρύα. Το σώμα μας ανταλλάσσει συνεχώς θερμότητα με αυτές τις επιφάνειες μέσω θερμικής ακτινοβολίας.
Όταν βρισκόμαστε κοντά σε έναν κρύο τοίχο ή σε ένα μεγάλο παράθυρο, μπορούμε να χάνουμε περισσότερη θερμότητα προς το περιβάλλον, ακόμη κι αν ο αέρας γύρω μας έχει τη θερμοκρασία που επιθυμούμε.
Αυτό εξηγεί γιατί μπορεί να κρυώνουμε στον καναπέ δίπλα στο παράθυρο, ενώ αισθανόμαστε πιο άνετα σε άλλο σημείο του ίδιου δωματίου.
Το καλοκαίρι, οι τοίχοι και οι υπόλοιπες επιφάνειες είναι συχνά θερμότεροι. Έτσι, ακόμη κι όταν ο αέρας βρίσκεται στους ίδιους 20 βαθμούς, η συνολική ανταλλαγή θερμότητας με το περιβάλλον μπορεί να είναι διαφορετική.
Γιατί ο θερμοστάτης δεν λέει όλη την αλήθεια
Οι ειδικοί χρησιμοποιούν την έννοια της λειτουργικής θερμοκρασίας (operative temperature), η οποία συνδυάζει την επίδραση της θερμοκρασίας του αέρα με εκείνη των επιφανειών που μας περιβάλλουν.
Ας φανταστούμε δύο δωμάτια.
Στο πρώτο, ο αέρας βρίσκεται στους 20°C, αλλά οι τοίχοι και τα παράθυρα είναι αισθητά ψυχρότερα.
Στο δεύτερο, ο αέρας βρίσκεται επίσης στους 20°C, αλλά οι γύρω επιφάνειες έχουν θερμοκρασία πολύ πιο κοντά σε αυτήν του αέρα.
Παρότι το θερμόμετρο δείχνει ακριβώς το ίδιο, το δεύτερο δωμάτιο μπορεί να μας φαίνεται πιο ζεστό.
Αυτός είναι και ένας λόγος για τον οποίο η καλή θερμομόνωση δεν συμβάλλει μόνο στη μείωση της κατανάλωσης ενέργειας. Μπορεί να βελτιώσει ουσιαστικά και τη θερμική άνεση.
Οι ειδικοί χρησιμοποιούν την έννοια της λειτουργικής θερμοκρασίας (operative temperature), η οποία συνδυάζει την επίδραση της θερμοκρασίας του αέρα με εκείνη των επιφανειών που μας περιβάλλουν.
Ας φανταστούμε δύο δωμάτια.
Στο πρώτο, ο αέρας βρίσκεται στους 20°C, αλλά οι τοίχοι και τα παράθυρα είναι αισθητά ψυχρότερα.
Στο δεύτερο, ο αέρας βρίσκεται επίσης στους 20°C, αλλά οι γύρω επιφάνειες έχουν θερμοκρασία πολύ πιο κοντά σε αυτήν του αέρα.
Παρότι το θερμόμετρο δείχνει ακριβώς το ίδιο, το δεύτερο δωμάτιο μπορεί να μας φαίνεται πιο ζεστό.
Αυτός είναι και ένας λόγος για τον οποίο η καλή θερμομόνωση δεν συμβάλλει μόνο στη μείωση της κατανάλωσης ενέργειας. Μπορεί να βελτιώσει ουσιαστικά και τη θερμική άνεση.
Τα ανεπαίσθητα ρεύματα αέρα
Υπάρχει και ένας δεύτερος παράγοντας που συχνά υποτιμούμε: η κίνηση του αέρα.
Τον χειμώνα, κοντά σε ψυχρά παράθυρα, ο αέρας μπορεί να κρυώνει, να γίνεται πυκνότερος και να κινείται προς τα κάτω, δημιουργώντας τοπικά ρεύματα.
Ακόμη και μικρές διαρροές από κουφώματα μπορούν να ενισχύσουν αυτή την αίσθηση.
Ο αέρας που κινείται γύρω από το σώμα μας απομακρύνει θερμότητα από την επιφάνεια του δέρματος. Γι’ αυτό ένα δωμάτιο μπορεί να φαίνεται πιο κρύο όταν υπάρχουν ρεύματα, παρότι ο θερμοστάτης δεν καταγράφει ουσιαστική μεταβολή.
Το ίδιο φαινόμενο εξηγεί γιατί ένας ανεμιστήρας μάς δροσίζει το καλοκαίρι χωρίς να μειώνει απαραίτητα τη θερμοκρασία του δωματίου.
Τι ρόλο παίζει η υγρασία;
Η υγρασία επηρεάζει επίσης τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε τη θερμοκρασία, αλλά όχι πάντα όπως πιστεύουμε.
Σε υψηλές θερμοκρασίες, η αυξημένη υγρασία δυσκολεύει την εξάτμιση του ιδρώτα και περιορίζει έναν από τους βασικούς μηχανισμούς ψύξης του σώματος. Γι’ αυτό η πολλή υγρασία μπορεί να κάνει μια ζεστή καλοκαιρινή ημέρα ακόμη πιο αποπνικτική.
Στους 20°C, όμως, η επίδρασή της στη θερμική αίσθηση είναι συνήθως μικρότερη από εκείνη των ψυχρών επιφανειών και των ρευμάτων αέρα.
Ο πολύ ξηρός αέρας της χειμερινής θέρμανσης μπορεί να προκαλεί δυσφορία στο δέρμα, στα μάτια ή στον λαιμό, αλλά δεν σημαίνει αυτομάτως ότι το δωμάτιο θα φαίνεται πολύ πιο κρύο.
Επομένως, δεν αρκεί να αυξήσουμε την υγρασία για να λύσουμε το πρόβλημα της χειμερινής ψύχρας. Η υπερβολική υγρασία, άλλωστε, μπορεί να δημιουργήσει άλλα προβλήματα, όπως συμπύκνωση υδρατμών και μούχλα.
Η υγρασία επηρεάζει επίσης τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε τη θερμοκρασία, αλλά όχι πάντα όπως πιστεύουμε.
Σε υψηλές θερμοκρασίες, η αυξημένη υγρασία δυσκολεύει την εξάτμιση του ιδρώτα και περιορίζει έναν από τους βασικούς μηχανισμούς ψύξης του σώματος. Γι’ αυτό η πολλή υγρασία μπορεί να κάνει μια ζεστή καλοκαιρινή ημέρα ακόμη πιο αποπνικτική.
Στους 20°C, όμως, η επίδρασή της στη θερμική αίσθηση είναι συνήθως μικρότερη από εκείνη των ψυχρών επιφανειών και των ρευμάτων αέρα.
Ο πολύ ξηρός αέρας της χειμερινής θέρμανσης μπορεί να προκαλεί δυσφορία στο δέρμα, στα μάτια ή στον λαιμό, αλλά δεν σημαίνει αυτομάτως ότι το δωμάτιο θα φαίνεται πολύ πιο κρύο.
Επομένως, δεν αρκεί να αυξήσουμε την υγρασία για να λύσουμε το πρόβλημα της χειμερινής ψύχρας. Η υπερβολική υγρασία, άλλωστε, μπορεί να δημιουργήσει άλλα προβλήματα, όπως συμπύκνωση υδρατμών και μούχλα.
Και το σώμα μας αλλάζει ανάλογα με την εποχή
Η θερμική άνεση δεν εξαρτάται αποκλειστικά από το κτίριο.
Ο οργανισμός μας προσαρμόζεται σε έναν βαθμό στις συνθήκες που επικρατούν γύρω του. Οι θερμοκρασίες στις οποίες έχουμε εκτεθεί τις προηγούμενες ημέρες, τα ρούχα που φοράμε, η σωματική δραστηριότητα και οι προσδοκίες μας μπορούν να επηρεάσουν το πώς αντιλαμβανόμαστε το ίδιο περιβάλλον.
Ένας άνθρωπος που μόλις μπήκε από τον καύσωνα σε ένα δωμάτιο 20 βαθμών μπορεί να αισθανθεί έντονη δροσιά.
Κάποιος που έχει περάσει ώρα σε ένα ψυχρό χειμωνιάτικο σπίτι μπορεί να αντιλαμβάνεται τους ίδιους 20 βαθμούς εντελώς διαφορετικά.
Δεν υπάρχει, επομένως, μία θερμοκρασία που να εξασφαλίζει ακριβώς την ίδια άνεση σε όλους, σε κάθε εποχή και σε κάθε κτίριο.
Η θερμική άνεση δεν εξαρτάται αποκλειστικά από το κτίριο.
Ο οργανισμός μας προσαρμόζεται σε έναν βαθμό στις συνθήκες που επικρατούν γύρω του. Οι θερμοκρασίες στις οποίες έχουμε εκτεθεί τις προηγούμενες ημέρες, τα ρούχα που φοράμε, η σωματική δραστηριότητα και οι προσδοκίες μας μπορούν να επηρεάσουν το πώς αντιλαμβανόμαστε το ίδιο περιβάλλον.
Ένας άνθρωπος που μόλις μπήκε από τον καύσωνα σε ένα δωμάτιο 20 βαθμών μπορεί να αισθανθεί έντονη δροσιά.
Κάποιος που έχει περάσει ώρα σε ένα ψυχρό χειμωνιάτικο σπίτι μπορεί να αντιλαμβάνεται τους ίδιους 20 βαθμούς εντελώς διαφορετικά.
Δεν υπάρχει, επομένως, μία θερμοκρασία που να εξασφαλίζει ακριβώς την ίδια άνεση σε όλους, σε κάθε εποχή και σε κάθε κτίριο.
Πώς μπορούμε να κάνουμε το σπίτι πιο ζεστό χωρίς να ανεβάζουμε συνεχώς τη θέρμανση
Το πρώτο βήμα είναι να εντοπίσουμε από πού προέρχεται η αίσθηση του κρύου.
Αν αισθανόμαστε ψύχρα κοντά στα παράθυρα, αξίζει να ελέγξουμε τα κουφώματα και τις πιθανές διαρροές αέρα. Οι καλά εφαρμοσμένες κουρτίνες μπορούν επίσης να περιορίσουν την αίσθηση ψύχρας κοντά στα παράθυρα, αρκεί να μην εμποδίζουν τη σωστή λειτουργία των θερμαντικών σωμάτων.
Αν ένας εξωτερικός τοίχος παραμένει πολύ κρύος, η ουσιαστικότερη λύση μπορεί να είναι η βελτίωση της θερμομόνωσης.
Βοηθά επίσης να μην καλύπτουμε τα καλοριφέρ με έπιπλα ή βαριά υφάσματα που εμποδίζουν τη διάχυση της θερμότητας.
Και πριν ανεβάσουμε τον θερμοστάτη, μπορούμε να δοκιμάσουμε κάτι πολύ απλό: να μετακινηθούμε μακριά από ένα κρύο παράθυρο ή να φορέσουμε ένα επιπλέον ελαφρύ ρούχο.
Μερικές φορές, η λύση δεν βρίσκεται σε έναν ακόμη βαθμό θέρμανσης, αλλά στη μείωση της θερμότητας που χάνουμε.
Το πρώτο βήμα είναι να εντοπίσουμε από πού προέρχεται η αίσθηση του κρύου.
Αν αισθανόμαστε ψύχρα κοντά στα παράθυρα, αξίζει να ελέγξουμε τα κουφώματα και τις πιθανές διαρροές αέρα. Οι καλά εφαρμοσμένες κουρτίνες μπορούν επίσης να περιορίσουν την αίσθηση ψύχρας κοντά στα παράθυρα, αρκεί να μην εμποδίζουν τη σωστή λειτουργία των θερμαντικών σωμάτων.
Αν ένας εξωτερικός τοίχος παραμένει πολύ κρύος, η ουσιαστικότερη λύση μπορεί να είναι η βελτίωση της θερμομόνωσης.
Βοηθά επίσης να μην καλύπτουμε τα καλοριφέρ με έπιπλα ή βαριά υφάσματα που εμποδίζουν τη διάχυση της θερμότητας.
Και πριν ανεβάσουμε τον θερμοστάτη, μπορούμε να δοκιμάσουμε κάτι πολύ απλό: να μετακινηθούμε μακριά από ένα κρύο παράθυρο ή να φορέσουμε ένα επιπλέον ελαφρύ ρούχο.
Μερικές φορές, η λύση δεν βρίσκεται σε έναν ακόμη βαθμό θέρμανσης, αλλά στη μείωση της θερμότητας που χάνουμε.
Τελικά, πόσους βαθμούς πρέπει να δείχνει το θερμόμετρο;
Οι 20°C μπορούν να αποτελούν μια λογική θερμοκρασία για πολλούς εσωτερικούς χώρους, αλλά δεν είναι ένας μαγικός αριθμός που εγγυάται άνεση σε κάθε σπίτι.
Ένα καλά μονωμένο δωμάτιο με θερμές εσωτερικές επιφάνειες μπορεί να είναι ευχάριστο στους 20 βαθμούς, ενώ ένα άλλο, με κρύους τοίχους, παλιά παράθυρα και ρεύματα αέρα, να προκαλεί ψύχρα στην ίδια ακριβώς ένδειξη.
Αυτό είναι τελικά το παράδοξο που εξηγεί γιατί τον χειμώνα αναζητούμε την κουβέρτα, ενώ το καλοκαίρι μπορεί να αναζητούμε το τηλεκοντρόλ του κλιματιστικού.
Ο θερμοστάτης μετρά τη θερμοκρασία του αέρα. Το σώμα μας, όμως, αισθάνεται ολόκληρο το δωμάτιο.
Οι 20°C μπορούν να αποτελούν μια λογική θερμοκρασία για πολλούς εσωτερικούς χώρους, αλλά δεν είναι ένας μαγικός αριθμός που εγγυάται άνεση σε κάθε σπίτι.
Ένα καλά μονωμένο δωμάτιο με θερμές εσωτερικές επιφάνειες μπορεί να είναι ευχάριστο στους 20 βαθμούς, ενώ ένα άλλο, με κρύους τοίχους, παλιά παράθυρα και ρεύματα αέρα, να προκαλεί ψύχρα στην ίδια ακριβώς ένδειξη.
Αυτό είναι τελικά το παράδοξο που εξηγεί γιατί τον χειμώνα αναζητούμε την κουβέρτα, ενώ το καλοκαίρι μπορεί να αναζητούμε το τηλεκοντρόλ του κλιματιστικού.
Ο θερμοστάτης μετρά τη θερμοκρασία του αέρα. Το σώμα μας, όμως, αισθάνεται ολόκληρο το δωμάτιο.
Πηγή: naftemporiki.gr
Δεν υπάρχουν σχόλια :
Δημοσίευση σχολίου